2013 y\u0131l\u0131nda Dr. Alexander Kogan adl\u0131 psikolog ara\u015ft\u0131rma amac\u0131yla bir ki\u015filik testini Facebook \u00fczerinden yay\u0131nlad\u0131. Bu testi yapt\u0131rmaya g\u00f6n\u00fcll\u00fc olan 300 bin ki\u015fi kendi verilerine eri\u015fim izni verdi.<\/p>\n
Fakat 300 bin ki\u015finin arkada\u015f listesi ve ki\u015fisel bilgileri \u00fczerinden izinsiz \u015fekilde yakla\u015f\u0131k 87 milyon ki\u015finin ki\u015fisel bilgileri ele ge\u00e7irildi.<\/p>\n
2018 Mart ay\u0131 i\u00e7inde Cambridge Analytics \u015firketinin eski \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 Christopher Wylie Facebook hesab\u0131ndan Cambridge Analytics \u015firketinin Dr. Alexander Kogan taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilen bilgileri kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n
Bu a\u00e7\u0131klama ard\u0131ndan g\u00fcndeme ki\u015fisel verilerin ele ge\u00e7irildi\u011fi haberleri gelmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
2018 Mart ay\u0131 sonunda \u0130ngiliz ve ABD yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel bas\u0131n\u0131nda Cambridge Analytics \u015firketinin Facebook sitesi \u00fczerinden 50 milyon ki\u015finin ki\u015fisel verilerini \u00e7o\u011fu kullan\u0131c\u0131dan habersiz \u015fekilde ele ge\u00e7irdi\u011fi hakk\u0131ndaki haberler yer almaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
Bu haberler ile birlikte Facebook i\u00e7in ki\u015fisel verileri \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131s ve kurumlar ile payla\u015fmas\u0131 sonucu olu\u015fan ki\u015fisel verilerin g\u00fcvenli\u011fini korumad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle su\u00e7lanmalara maruz kalmas\u0131 s\u00fcreci ba\u015flam\u0131\u015f oldu.<\/p>\n
Daha sonra \u0130ngiliz Channel 4 News adl\u0131 televizyon kanal\u0131nda Cambridge Analytics \u015firketi y\u00f6netim kurulu ba\u015fkan\u0131 olan Alexander Nix ile yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmenin gizli kayda al\u0131nm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcnt\u00fclerde televizyon \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 kendilerini Sri Lanka\u2019daki se\u00e7imleri etkilemek isteyen m\u00fc\u015fteri \u015feklinde tan\u0131tt\u0131klar\u0131 ifade ediliyor.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fc\u015fmede Alexander Nix Kas\u0131m 2016 tarihinde yap\u0131lan ABD ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde Donald Trump kampanyas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 ve ki\u015fisel verileri kullanarak se\u00e7menleri etkilemeye y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 itiraf etti\u011fi s\u00f6zleri televizyon kanal\u0131nca yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n
B\u00f6ylece d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck sosyal payla\u015f\u0131m sitesi Facebook\u2019un \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir su\u00e7a kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu. Ayr\u0131ca ki\u015fisel verilerin sahipleri olan kullan\u0131c\u0131lar\u0131n t\u00fcm verilerinin internet \u00fczerinden \u00e7e\u015fitli yollarla bulunabildi\u011fi a\u00e7\u0131kland\u0131.<\/p>\n
Facebook kurucusu ve y\u00f6neticisi Mark Zuckerberg Facebook sitesinde yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada ki\u015fisel verilerin korunamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eden bir yaz\u0131 yay\u0131nlad\u0131. Ayr\u0131ca yaz\u0131da bundan sonra \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer ve kurumlarla bilgi payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7ok daha s\u0131k\u0131 \u015fekilde denetlenece\u011fi ve k\u0131s\u0131tlanaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
Bas\u0131nda \u00e7\u0131kan haberlerin artmas\u0131yla birlikte olay daha da b\u00fcy\u00fcmeye devam etti.<\/p>\n
Daha sonra \u0130ngiliz gazetelerinde tam sayfa olay\u0131n kabullenildi\u011fine ve \u00f6z\u00fcr dinlendi\u011fi dair yaz\u0131 Facebook taraf\u0131ndan yay\u0131nlat\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Nisan ay\u0131 i\u00e7inde ABD Federal Ticaret Komisyonu olayla ilgili soru\u015fturma ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. Daha sonraki s\u00fcre\u00e7te Cambridge Analytics \u015firketinin kurulu oldu\u011fu \u00fclke olan \u0130ngiltere\u2019de soru\u015fturma a\u00e7\u0131ld\u0131. Ayr\u0131ca Avrupa Birli\u011fi konuyla ilgili soru\u015fturma a\u00e7t\u0131. Avrupa Birli\u011fi soru\u015fturmaya gerek\u00e7e olarak verileri izinsiz kullan\u0131lan ki\u015filer i\u00e7inde Avrupa Birli\u011fine \u00fcye \u00fclke vatanda\u015flar\u0131n\u0131n olabilece\u011fi belirtildi.<\/p>\n
11 Nisan 2018 tarihinde Mark Zuckerberg ABD Senatosunda ifade vermesi i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131. Senato b\u00fcnyesinde \u00e7al\u0131\u015fan Adalet komitesi ve Ticaret, Bilim ve Ula\u015f\u0131m Komiteleri taraf\u0131ndan ortak y\u00fcr\u00fct\u00fclen oturumda ifade verildi.<\/p>\n
Senat\u00f6rler kar\u015f\u0131s\u0131nda sorular\u0131 yan\u0131tlayan Mark Zuckerberg bunun b\u00fcy\u00fck bir hata oldu\u011funu ve kendi hatas\u0131 oldu\u011funu kabul ederek \u00f6z\u00fcr diledi\u011fini beyan etti. Ayr\u0131ca verilerin yasa d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in etkin \u00e7al\u0131\u015famad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
Daha sonraki zamanlarda ise bu konuda haberler kamuoyuna yans\u0131maya devam etti. Daha sonraki bas\u0131nda \u00e7\u0131kan haberlerde 50 milyon ki\u015finin de\u011fil yakla\u015f\u0131k 90 milyon ki\u015finin verilerinin \u00e7al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 haberler yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n
Olay\u0131n ba\u015flar\u0131nda Facebook hisselerinde de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Cambridge Analytics \u015firketi May\u0131s ay\u0131 ba\u015f\u0131nda yetersiz m\u00fc\u015fteri ve tedarik\u00e7i kayb\u0131n\u0131 gerek\u00e7e g\u00f6stererek \u015firketi kapatt\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n
Ki\u015fisel verilerin \u00e7al\u0131nmas\u0131 nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fti?<\/strong><\/p>\n 22 Mart 2018 tarihinde Facebook \u00fczerinden Mark Zuckerberg olayla ilgili bir yaz\u0131 yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n Mark Zuckerberg yaz\u0131da ki\u015filik testi uygulamas\u0131 olarak 2013 y\u0131l\u0131nda olay\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyordu. 2015 y\u0131l\u0131nda ise ki\u015fisel verilerin izinsiz olarak ba\u015fka kurumlar ile payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlediklerini s\u00f6yl\u00fcyordu.<\/p>\n Bu olaydan sonra uygulamay\u0131 yasaklad\u0131klar\u0131n\u0131 ve ellerindeki t\u00fcm verileri tamamen sildiklerine dair resmi belge ile kan\u0131tlamas\u0131n\u0131 istediklerini s\u00f6yl\u00fcyordu.<\/p>\n Yaz\u0131da \u015firketin Facebook\u2019a bu konuda resmi belgeyi sundu\u011fu ve verileri sildi\u011fini resmen kabul etti\u011fi ifadeleri ge\u00e7iyordu.<\/p>\n Daha sonra ise yaz\u0131da Mark Zuckerberg ki\u015fisel verilerle ilgili ortaya \u00e7\u0131kan rezalet ile bilgileri silmediklerini anlad\u0131klar\u0131n\u0131 ve hemen Cambridge Analytics olan i\u015fbirli\u011finin tamamen sonland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu.<\/p>\n Bu a\u00e7\u0131klamadan ortaya \u00e7\u0131kan \u015fey yasad\u0131\u015f\u0131 olarak verileri payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendikleri i\u015f ortaklar\u0131yla ili\u015fkiyi tamamen kesmek yerine sadece bir resmi belgeye inanarak hizmeti kullanmaya devam etmesine izin verdiklerini itiraf etmi\u015f oldular.<\/p>\n Kullan\u0131c\u0131lar\u0131 Facebook i\u00e7in \u00e7ok de\u011ferli ise neden su\u00e7\u00fcst\u00fc yakalad\u0131klar\u0131 bir uygulama sahibi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi ve bir \u015firkete durdurduklar\u0131 veri payla\u015f\u0131m\u0131na tekrar izin verdiler? Sadece basit bir silinme belgesine inan\u0131labilinir mi? Ba\u015fka bir yere kopyalay\u0131p sildim demeyi belgelemek \u00e7ok kolay bir i\u015flemdir. Yaz\u0131l\u0131mc\u0131 olan ve \u00fcniversitesindeki b\u00f6l\u00fcm\u00fc bilgisayar olan Mark Zuckerberg ba\u015fta olmak \u00fczere Facebook yaz\u0131l\u0131mc\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n tamam\u0131 buna nas\u0131l inanabilmi\u015fler?<\/p>\n Olay neden ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131?<\/strong><\/p>\n Facebook ilk ba\u015flardan beri ki\u015fisel bilgileri koruma konusunda \u00e7ok zay\u0131ft\u0131. \u0130lk y\u0131llar\u0131nda herhangi bir oyun vb uygulamaya ula\u015fmak istedi\u011finizde profil bilgilerinize, arkada\u015f listenize, t\u00fcm ileti\u015fim bilgileri ile adreslerinize, payla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131za ula\u015faca\u011f\u0131na dair bir uyar\u0131 penceresi \u00e7\u0131k\u0131yordu. Bu a\u00e7\u0131lan sayfada s\u00f6zle\u015fmeyi kabul etmeden oyunlara ya da uygulamalara ula\u015fam\u0131yordunuz. \u00dcstelik sizin ve arkada\u015flar\u0131n\u0131z\u0131n duvar\u0131na sizden habersiz i\u00e7erik bile girilebiliyordu. Arkada\u015f listenizdeki bir ki\u015finin duvar\u0131na (Zaman t\u00fcneli) sizin ad\u0131n\u0131za davet yazabiliyor ya da arkada\u015f\u0131n\u0131z sizi davet ediyor \u015feklinde yaz\u0131lar bile g\u00f6rebiliyordunuz.<\/p>\n \u00dcstelik bu olay \u00fcst\u00fcnden bu kadar s\u00fcre ge\u00e7mesine ra\u011fmen eskisi kadar olmasa da hala herhangi bir oyun oynamak isterseniz arkada\u015f listenize, profilinize ve e-posta gibi ileti\u015fim bilgilerinizi g\u00f6rmesine izin vermi\u015f oluyorsunuz?<\/p>\n Bu olay neden \u015fimdi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 sorusunun cevab\u0131 hakk\u0131ndaki ipucunu Mark Zuckerberg\u2019in ABD Senatosu\u2019nda verdi\u011fi ifade de g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n \u0130fadede Mark Zuckerberg hatay\u0131 kabul ediyor se\u00e7imlere yap\u0131lan m\u00fcdahaleleri engelleyemediklerini belirtiyor. Sonraki c\u00fcmlelerinde Rus m\u00fcdahalesini engelleyemediklerini de ifade ediyor.<\/p>\n Bu c\u00fcmleler de \u00f6ncelikle kesinlikle se\u00e7imlere m\u00fcdahale edildi\u011fi ve arkas\u0131nda Rus ba\u011flant\u0131s\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. Olay\u0131n en ba\u015f\u0131ndan beri \u0130ngiliz ve ABD bas\u0131n\u0131nda \u00e7\u0131kan haberlerdeki ana g\u00f6r\u00fc\u015f hep bir Rus ba\u011flant\u0131s\u0131 oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeydi.<\/p>\n O zaman \u015fu sorular akla geliyor.<\/p>\n Son y\u0131llarda d\u00fcnya 2 kutuplu olmaya do\u011fru h\u0131zla ilerliyor. Bir tarafta Rusya, \u00c7in ve ortaklar\u0131 di\u011fer yanda ABD ve ortaklar\u0131 \u015feklinde bir \u00e7eki\u015fme var. \u015eimdilik ticaret sava\u015flar\u0131 \u015feklinde devam ediyor.<\/p>\n Bunca sene ki\u015fisel bilgilerin g\u00fcvenli\u011fi konusunda yap\u0131lan i\u015flere g\u00f6z at\u0131lmaz iken birden Rusya\u2019y\u0131 k\u00f6\u015fe s\u0131k\u0131\u015ft\u0131racak bir geli\u015fme olma ihtimali mi g\u00f6zleri bu konuya \u00e7evirdi?<\/p>\n \u015eu an bile oyun d\u00e2hil bir\u00e7ok uygulama hala ki\u015fisel verilere ula\u015fabiliyor. Bunu ABD kurumlar\u0131 g\u00f6rm\u00fcyor mu? Ya da Rusya\u2019y\u0131 k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6rmezlikten mi geliniyor?<\/p>\n Hatta komplo teorileri bile \u00fcretilebilinir. Acaba ABD devleti Facebook ile gizli anla\u015fma m\u0131 yapt\u0131? Kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda Rusya\u2019n\u0131n su\u00e7lanmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Mark Zuckerberg ifadesinde Rus ba\u011flant\u0131s\u0131na \u00f6zellikle mi vurgu yapt\u0131? Ya da anla\u015fma var \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck ceza alaca\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fi i\u00e7in mi Rus ba\u011flant\u0131s\u0131na vurgu yap\u0131ld\u0131?<\/p>\n Facebook d\u00fcnya \u00fczerindeki g\u00fc\u00e7ler sava\u015f\u0131nda bir kurban m\u0131 oldu?<\/p>\n Bu t\u00fcr sorular daha da artt\u0131r\u0131labilinir.<\/p>\n Fakat en ba\u015f\u0131ndan beri Facebook\u2019un ba\u015f\u0131n\u0131 ileri ki y\u0131llarda yakacak konunun ki\u015fisel veri g\u00fcvenli\u011fi olaca\u011f\u0131 belliydi.<\/p>\n Buradan da \u00e7\u0131kan en \u00f6nemli sonu\u00e7 herhangi bir giri\u015fim yapacaksan\u0131z mutlaka yasalara ve ayr\u0131nt\u0131lara dikkat etmeniz gerekti\u011fidir. Hata yaparsan\u0131z ileri de bunun bedelini \u00f6der ya da devletlerin bu hata kar\u015f\u0131s\u0131nda sizden bir bedel \u00f6demenizi istemeleri halinde ne derlerse yapmaya mecbur kalabilirsiniz.<\/p>\n Facebook soru\u015fturma sonucunda ne kadar ceza alabilir?<\/strong><\/p>\n ABD kurumlar\u0131nca y\u00fcr\u00fct\u00fclen soru\u015fturma sonunda su\u00e7lu bulunursa onlarca milyar dolarl\u0131k ceza tutar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fi belirtiliyor. Yaln\u0131z burada Facebook i\u00e7in yasal a\u00e7\u0131dan bir sorun var. ABD yasalar\u0131nda bir su\u00e7 i\u00e7in belirlenen ceza su\u00e7 ka\u00e7 defa i\u015flenmi\u015fse o kadar katlanarak gidiyor.<\/p>\n 90 milyon ki\u015fiye yak\u0131n bir say\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in cezan\u0131n her ki\u015fi i\u00e7in tekrar verilmesi durumu var.<\/p>\n Bu \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015firse 4 trilyon dolar civar\u0131na kadar cezan\u0131n \u00e7\u0131kabilece\u011fi bas\u0131ndaki haberlerde yer ald\u0131.<\/p>\n Bu kadar b\u00fcy\u00fck cezan\u0131n verilmesi ge\u00e7mi\u015fte rastlan\u0131lan bir durum de\u011fil. \u0130kinci olarak bu kadar b\u00fcy\u00fck rakam Facebook\u2019un tarih olmas\u0131na sebep olacakt\u0131r. Ayr\u0131ca Facebook ABD markas\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in kendi \u015firketlerini yok etmeleri biraz zor gibi duruyor. \u00dcstelik sosyal payla\u015f\u0131m sitelerinin ABD ulusal ve uluslar aras\u0131 istihbarat te\u015fkilatlar\u0131na d\u00fczenli olarak bilgi sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131ndaki haberler bas\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Bu kadar de\u011ferli bilgileri sa\u011flayan bir siteyi yok etmeleri zor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Fakat ABD hukuk sistemi ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. Hukuk sistemi \u00fczerinden ne sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar kesin olarak bilinemez. Her ihtimal ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/p>\n Cambridge Analytics \u0130ngiltere merkezli bir \u015firket oldu\u011fu i\u00e7in \u0130ngiltere devlet kurumlar\u0131 da soru\u015fturma ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131. \u0130ngiliz hukuk sistemi de ba\u011f\u0131ms\u0131z kararlar alma konusunda \u00fcnl\u00fcd\u00fcr. Buradan da ciddi bir rakamda ceza gelebilir.<\/p>\n Avrupa Birli\u011fi\u2019nin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 soru\u015fturmada ise sadece kendi vatanda\u015flar\u0131 var ise ceza \u00e7\u0131kabilir. B\u00fcy\u00fck ihtimal olay ABD se\u00e7imleri oldu\u011funa g\u00f6re verileri \u00e7al\u0131nan ki\u015filerin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131n ABD vatanda\u015f\u0131 olma ihtimali olduk\u00e7a y\u00fcksek olacakt\u0131r. Fakat son g\u00fcnlerde ABD\u2019nin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 ticaret sava\u015f\u0131 Avrupa \u00fclkeleri ile ABD\u2019nin aras\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu durum soru\u015fturmada Facebook\u2019a b\u00fcy\u00fck ceza gelmesine sebep olabilir.<\/p>\n Daha \u00f6nce b\u00f6yle bir restle\u015fme g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. ABD\u2019nin Alman Volkswagen \u015firketine egzoz emisyon sonu\u00e7lar\u0131nda hile yapt\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle 15 milyar dolar ceza kesilmi\u015fti. \u00c7ok s\u00fcrmeden Avrupa Birli\u011fi \u0130rlanda i\u00e7inde kurulu olan Apple \u015firketinin AB kurallar\u0131n\u0131 ihlal ederek d\u00fc\u015f\u00fck vergi verdi\u011fi gerek\u00e7esiyle Apple \u015firketine 13 milyar Euro (14.6 milyar dolar) ceza kesmi\u015fti.<\/p>\n \u0130ki olayda hukuken do\u011fru idi ve \u015firketler hata yapm\u0131\u015ft\u0131. Ama \u00fclkeler aras\u0131ndaki sorunlardan sonra kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ve \u00fcst \u00fcste gelmesi tesad\u00fcf olmad\u0131\u011f\u0131 ve olay\u0131n perde arkas\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Yoksa onca sene bu ihlallere neden g\u00f6z yumulsun?<\/p>\n Ki\u015fisel veriler nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131?<\/strong><\/p>\n \u00d6ncelikle y\u0131llar boyunca kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ki\u015filiklerinin tespit edilmesi i\u00e7in her hareketinin izlendi\u011fi ve kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu bilgiler hangi ki\u015finin ne t\u00fcrde siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc var ya da hangi olaylara ilgisi ya da tepkisi var gibi t\u00fcm bilgileri elde etmi\u015fler.<\/p>\n Daha sonra paras\u0131n\u0131 kim verdiyse o ki\u015finin hedefine y\u00f6nelik ki\u015filere \u00f6zel \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n Bu olayda paray\u0131 veren m\u00fc\u015fteri ABD ba\u015fkan\u0131 Donald Trump\u2019\u0131n se\u00e7im kampanyas\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten \u015firket olmu\u015f.<\/p>\n B\u00f6ylece Cambridge Analytics \u015firketi ki\u015fili\u011fini bildi\u011fini kullan\u0131c\u0131ya kazanmas\u0131n\u0131 istedi\u011fi ki\u015finin \u00f6zellikleri \u00f6ne \u00e7\u0131kararak tan\u0131t\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapm\u0131\u015f.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin hedef se\u00e7men ekonomik alanda zorluklar ya\u015f\u0131yor ya da ekonomik g\u00f6r\u00fc\u015fleri Donald Trump taraf\u0131ndan verilen se\u00e7im vaatleriyle uyu\u015fuyorsa s\u00fcrekli bu alandan reklam ve bildirim yollanm\u0131\u015f. Ayn\u0131 ki\u015fi Donald Trump\u2019\u0131n ba\u015fka bir alandaki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc duysa belki de di\u011fer adaya oy verecekti.<\/p>\n \u00d6zetle ki\u015fiye \u00f6zel tam bir alg\u0131 operasyonu yap\u0131lm\u0131\u015f ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck etkiler sa\u011flanm\u0131\u015f.<\/p>\n Bu olay toplumlar i\u00e7in ne derecede \u00f6nemli?<\/strong><\/p>\n Bu olay toplumlar i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir sorunu ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n B\u00fcy\u00fck bilgi (Big data) denilen bilginin insanlar ve insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fi hakk\u0131nda b\u00fcy\u00fck sorunlara yol a\u00e7abilece\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015f olduk.<\/p>\n \u0130nsanlar\u0131n se\u00e7imlerini bile etkileyecek boyutlara ula\u015fm\u0131\u015f hale geldi.<\/p>\n \u00d6zellikle sosyal payla\u015f\u0131m sitelerinin bizi s\u00fcrekli izleyip hakk\u0131m\u0131zda analizler yapt\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu. Ailemizden, dostlar\u0131m\u0131zdan ve arkada\u015flar\u0131m\u0131zdan bile daha \u00e7ok iyi bizi tan\u0131r hale gelmi\u015f durumdalar. Hatta bilgisayar bas\u0131nda yaln\u0131z kal\u0131nca \u00e7evremizin bile bilmedi\u011fi ki\u015fisel \u00f6zelliklerimizi internet ortam\u0131nda ortaya \u00e7\u0131karabiliyoruz. Bir ki\u015fiyi o ki\u015fi kadar iyi tan\u0131ma noktas\u0131na kadar gelmi\u015f durumdalar.<\/p>\n Ellerindeki bu ki\u015fisel bilgilerle \u00fczerimizde oynanan ki\u015fisel alg\u0131 operasyonlar\u0131 ile se\u00e7imi bile etkiler hale gelmi\u015f durumdalar.<\/p>\n Peki, gelecek y\u0131llarda para ve g\u00fc\u00e7 sahibi \u015firketler se\u00e7imleri etkileyip kendi istedikleri y\u00f6netimlerin se\u00e7ilmesini sa\u011flarlarsa ne olacak?<\/p>\n \u015eirketlerin d\u00fcnyay\u0131 y\u00f6netti\u011fi devletlerin yok oldu\u011fu gelecek mi ya\u015fanacak?<\/p>\n Devletler \u015firketler kar\u015f\u0131s\u0131nda t\u00fcketiciyi ve toplum kesimlerini koruyan kurumlard\u0131r. \u015eirketlerin daha \u00e7ok k\u00e2r elde etmesi i\u00e7in toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ya da yarar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeyen kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in \u015firketlerin para vererek \u00fczerimizde alg\u0131 operasyonlar\u0131 oynad\u0131klar\u0131 se\u00e7imleri mi g\u00f6rece\u011fiz?<\/p>\n Kendi \u00fcr\u00fcnlerini kulland\u0131rmak i\u00e7in bizim ki\u015fisel zay\u0131fl\u0131klar\u0131m\u0131z ya da zaaflar\u0131m\u0131z\u0131 bize kar\u015f\u0131 kullanan \u015firketler mi g\u00f6rece\u011fiz? Ya da iki rakip \u015firketin \u00fcr\u00fcnleri i\u00e7in bizim \u00fcst\u00fcm\u00fczde alg\u0131 operasyonlar\u0131 sava\u015flar\u0131na girdiklerini mi g\u00f6rece\u011fiz?<\/p>\n Devletlerin bir an \u00f6nce sitelerin bizi izlemesine kar\u015f\u0131n s\u0131n\u0131rlamalar hatta b\u00fcy\u00fck cezalar getirmesi gerekiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 2013 y\u0131l\u0131nda Dr. Alexander Kogan adl\u0131 psikolog ara\u015ft\u0131rma amac\u0131yla bir ki\u015filik testini Facebook \u00fczerinden yay\u0131nlad\u0131. Bu testi yapt\u0131rmaya g\u00f6n\u00fcll\u00fc olan[…]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[501,504,505,502,503],"class_list":["post-476","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gnl","tag-cambridge-analytics-kisisel-bilgi-rezaleti","tag-facebook-kisisel-veri-sorunu-nasil-gerceklesti","tag-facebook-kisisel-veri-sorunun-ayrintilari","tag-facebook-kisisel-veri-sorunun-sebepleri","tag-facebook-kisisel-veri-sorunun-sonuclari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimbilgi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/476","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimbilgi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimbilgi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimbilgi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimbilgi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=476"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/bilimbilgi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/476\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":479,"href":"https:\/\/bilimbilgi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/476\/revisions\/479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimbilgi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=476"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimbilgi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=476"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimbilgi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=476"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}