29 Nisan 2017 tarihinde Wikipedia sitesine BTK taraf\u0131ndan eri\u015fim yasa\u011f\u0131 getirildi.<\/p>\n
BTK yasak gerek\u00e7esini \u015fu \u015fekilde a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n
\u201cBu internet sitesi (wikipedia.org) hakk\u0131nda; T.C Ankara 1.Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fi taraf\u0131ndan verilen 29.04.2017 tarih ve 2017\/2956D. \u0130\u015f say\u0131l\u0131 karara istinaden Bilgi Teknolojileri ve \u0130leti\u015fim Kurumu taraf\u0131ndan koruma tedbiri uygulanmaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n
Bas\u0131nda \u00e7\u0131kan haberlere g\u00f6re yasa\u011f\u0131n sebebi siteye eklenen Suriye\u2019de ya\u015fanan sava\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fmalar kapsam\u0131nda T\u00fcrkiye hakk\u0131ndaki as\u0131ls\u0131z ve yalan i\u00e7erikler oldu\u011fu belirtiliyor.<\/p>\n
Bug\u00fcn itibariyle de yasak hala devam ediyor.<\/p>\n
Yasak kimleri etkileyecek?<\/strong><\/p>\n \u00d6ncelikle \u00f6\u011frenci ve bilimsel ya da ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda bilgi edinmek isteyen t\u00fcm ki\u015filer en b\u00fcy\u00fck zarar\u0131 g\u00f6recek. Bir\u00e7ok insan\u0131n bilgi edinme konusunda en b\u00fcy\u00fck bilgi kayna\u011f\u0131 sitesiydi.<\/p>\n \u0130kinci bir zarar\u0131 ise \u00fclke ad\u0131n\u0131n d\u00fcnyada pekiyi an\u0131lmamas\u0131na sebep oluyor. Bu durumda bizim karar\u0131m\u0131zda hakl\u0131 olmam\u0131z bir \u015feyi de\u011fi\u015ftirmiyor. \u00d6nemli olan d\u00fcnyan\u0131n bu yasa\u011f\u0131 nas\u0131l alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 ve bize bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bu durumu \u015fu \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klayal\u0131m.<\/p>\n \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi taraf\u0131ndan 15-18 May\u0131s 2017 tarihinde d\u00fczenlenen World Cities Expo \u0130stanbul\u201917 konferans\u0131 d\u00fczenlenecekti. Ba\u015f konu\u015fmac\u0131 olarak Wikipedia kurucusu Jimmy Wales davet edilmi\u015f ve gelece\u011fi a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Wikipedia sitesine engelleme karar\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131ktan bir s\u00fcre sonra Jimmy Wales\u2019e yap\u0131lan davet geri \u00e7ekilmi\u015fti. Daha sonra ise di\u011fer ana konu\u015fmac\u0131 Apple\u2019\u0131n kurucu orta\u011f\u0131 Steve Wozniak kongreye birka\u00e7 g\u00fcn kala gelmeyece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n H\u00fck\u00fcmetimiz taraf\u0131ndan teknoloji devleri T\u00fcrkiye\u2019ye yat\u0131r\u0131m ve \u00fcretim yapmaya davet ediliyordu. Bir saatlik konu\u015fma i\u00e7in gelmeyen ki\u015fileri yat\u0131r\u0131m ve \u00fcretim i\u00e7in gelmeye nas\u0131l ikna edece\u011fiz. Ya da sizce bir saatlik konu\u015fma i\u00e7in \u00fclkeye getiremedi\u011fimiz ki\u015filerin \u015firketleri \u00fclkemize yat\u0131r\u0131m yaparlar m\u0131?<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n bize bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 k\u00f6t\u00fcle\u015ftik\u00e7e t\u00fcm halk olarak hepimiz bir \u015fekilde etkilenerek zarar g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n Yasak karar\u0131 etkili olur mu?<\/strong><\/p>\n Bu yasak tamamen T\u00fcrkiye\u2019deki internet kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n Wikipedia sitesine ula\u015fmas\u0131n\u0131 engelliyor. Bu yasak ile sadece biz g\u00f6remiyoruz. Yani biz haricinde t\u00fcm d\u00fcnya bu i\u00e7erikleri g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n As\u0131l tehlike t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n bu i\u00e7eri\u011fe ula\u015f\u0131p \u00fclkemiz hakk\u0131nda yanl\u0131\u015f bir bilgi edinmesi oluyor. Bu \u00fclke neyi yasaklam\u0131\u015f diye ilgilenip ilgili i\u00e7eri\u011fe \u00e7ok rahat ula\u015fabiliyorlar. \u00dcstelik i\u00e7erik T\u00fcrk\u00e7e olsa bile art\u0131k otomatik \u00e7evirici yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 sayesinde i\u00e7eri\u011fin ne oldu\u011fu saniyeler i\u00e7inde \u00e7evirisi yap\u0131larak anla\u015f\u0131labiliyor. Ek olarak bu t\u00fcr yasak haberleri de d\u00fcnyada ilgi \u00e7ekiyor. \u0130lgili i\u00e7eri\u011fe yabanc\u0131 ilgisini kendi elimizle artt\u0131r\u0131yor olabiliriz.<\/p>\n Biz g\u00f6rm\u00fcyor olsak ta i\u00e7erik hala sitede duruyor. Devletimizin i\u00e7erikleri siteden tamamen kald\u0131rman\u0131n yollar\u0131n\u0131 ya da y\u00f6ntemlerini bulmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n Wikipedia sitesindeki i\u00e7erikler nas\u0131l olu\u015fuyor?<\/strong><\/p>\n \u00d6ncelikle Wikipedia nas\u0131l i\u015fliyor onu bilmemiz gerekiyor.<\/p>\n Wikipedia a\u00e7\u0131k kaynak bir internet ansiklopedisidir. \u0130\u00e7erikler herhangi bir ki\u015finin herhangi bir konuyu a\u00e7mas\u0131yla olu\u015fuyor. Daha sonra olu\u015fan o i\u00e7eri\u011fe bakan herkes eklemeler d\u00fczeltmeler yapabiliyor. \u0130\u00e7eri\u011fe bakan her kullan\u0131c\u0131n\u0131n onay\u0131 ya da itiraz\u0131 ile i\u00e7erik s\u00fcrekli g\u00fcncellenerek en do\u011fru bilgiye ula\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n \u00d6zetle Wikipedia kendi sitesinde kendisini tan\u0131tmak i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131da \u201cS\u00fcrekli eklemeler ve de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir zaman tamamlanmayaca\u011f\u0131 varsay\u0131lmaktad\u0131r.\u201d bu c\u00fcmleyi kullan\u0131yor.<\/p>\n Bu durumu \u00f6rnekleyecek olursak wikipedia sitesinde bir ba\u015fl\u0131k a\u00e7t\u0131k. Bu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 bu bilginin do\u011fru oldu\u011funu g\u00f6stermiyor. Zaman ge\u00e7tik\u00e7e di\u011fer yazarlar ya da kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan s\u00fcrekli eklemeler veya d\u00fczeltmeler yap\u0131l\u0131yor. Bu maddeye kullan\u0131c\u0131lar yanl\u0131\u015f olarak de\u011ferlendirirse i\u00e7erik de\u011fi\u015fiyor. En sonunda itiraz ya da eklemeler \u00e7\u0131karmalar bitince ya da \u00e7ok azal\u0131nca bilginin do\u011fru oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131yor. Ki bu do\u011fru bir varsay\u0131md\u0131r. Bir bilgiye t\u00fcm d\u00fcnya insanlar\u0131 itiraz etmiyorsa b\u00fcy\u00fck oranda bilgi do\u011fru diyebiliriz. Tabi istisnalar \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n Wikipedia ilk \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman a\u00e7\u0131lan bir\u00e7ok i\u00e7erik ya yanl\u0131\u015ft\u0131 ya da eksikti. Zaman ge\u00e7tik\u00e7e m\u00fcmk\u00fcn olan en do\u011fru bilgi kayna\u011f\u0131 haline geldi. Hatta ge\u00e7mi\u015f zamanlarda trolleme denilen baz\u0131 eylemlerde ger\u00e7ekle\u015fiyordu. On binlerce kullan\u0131c\u0131 hatal\u0131 i\u00e7erikleri ger\u00e7ekmi\u015f gibi onaylay\u0131p yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu.<\/p>\n \u00d6zetle Wikipedia sitesinde bir madde hakk\u0131nda konu a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00f6zellikle yeni ise eskilerde de olabilir t\u00fcm d\u00fcnya bu i\u00e7eriklerin %100 do\u011fru oldu\u011funu varsaym\u0131yor. Geli\u015ftirilmeye a\u00e7\u0131k bir alan ve burada yay\u0131nlanan her \u015feyi hi\u00e7bir devlet, kurum, kurulu\u015f ya da mahkeme delil veya ger\u00e7ek diye saym\u0131yor. Resmi bir belge yerine ge\u00e7miyor.<\/p>\n Yasa\u011f\u0131n uygulan\u0131\u015f \u015fekli farkl\u0131 olabilir miydi?<\/strong><\/p>\n T\u00fcrk\u00e7emizde kanuna kar\u015f\u0131 boyun k\u0131ldan incedir \u015feklinde bir deyim var. Tabi ki \u00fclkemiz mahkemelerinin ve resmi kurumlar\u0131n\u0131n verdi\u011fi karara sayg\u0131 duyuyoruz.<\/p>\n Fakat daha \u00f6nce de Wikipedia yasaklanm\u0131\u015ft\u0131. O yasaklamada uygun g\u00f6r\u00fclmeyen i\u00e7eriklerin bulundu\u011fu sayfalar yasaklanm\u0131\u015ft\u0131. Sadece o maddeye ula\u015fam\u0131yordunuz Wikipedia sitesindeki o madde haricinde t\u00fcm bilgilere eri\u015fim hakk\u0131m\u0131z vard\u0131.<\/p>\n Bu yasakta da ilgili birka\u00e7 ba\u015fl\u0131k yasaklansa biz kullan\u0131c\u0131lar bu devasa bilgi kayna\u011f\u0131ndan mahrum kalmam\u0131\u015f olurduk.<\/p>\n \u00dclkemizdeki yasaklamalar\u0131n durumu ve gidi\u015fat\u0131 nedir?<\/strong><\/p>\n Bas\u0131n, ilgili dernekler, kurumlar ve yazarlar taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalarda g\u00f6r\u00fcnen BTK anl\u0131k ve g\u00fcncel bir engelli site say\u0131s\u0131 istatisti\u011fi bulunmuyor deniliyor. BTK sitesinden istenilen site hakk\u0131nda arama yap\u0131l\u0131yor sonucu g\u00f6r\u00fcyoruz fakat toplam bir say\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 yok gibi duruyor.<\/p>\n Engelli web ad\u0131ndaki bir site taraf\u0131ndan adresler tek tek kontrol edilerek yasakl\u0131 site istatistikleri olu\u015fturuluyordu. Bu siteye g\u00f6re 2006 y\u0131l\u0131nda yasakl\u0131 site say\u0131s\u0131 800 k\u00fcsur civar\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. 2010 y\u0131l\u0131na kadar y\u0131ll\u0131k engellenme say\u0131s\u0131 birka\u00e7 bini ge\u00e7miyordu. Fakat 2010 y\u0131l\u0131ndan sonra her sene yasaklanan site say\u0131s\u0131 katlanarak gidiyor. 2016 y\u0131l\u0131nda yasaklanan site say\u0131s\u0131 36 bin 284 adet ile rekor k\u0131rm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. 2016 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde toplamda yasakl\u0131 site say\u0131s\u0131 113 bin 137 adet siteye ula\u015fm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n \u0130lgili site 2016 y\u0131l\u0131 sonuna do\u011fru yay\u0131n\u0131na son vermi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u015eu tarih itibariyle de siteye ula\u015f\u0131lam\u0131yor.<\/p>\n \u00d6zet olarak yasaklanan site say\u0131s\u0131nda 2010 sonras\u0131nda b\u00fcy\u00fck patlama ya\u015fanm\u0131\u015f. Yasaklanan site say\u0131s\u0131nda inan\u0131lmaz boyutlara gelmi\u015f durumday\u0131z ve site kapand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 2016 y\u0131l\u0131ndan itibaren yay\u0131nlanan yeni veri yok.<\/p>\n Yasaklama y\u00f6ntemlerinde durum nedir?<\/strong><\/p>\n \u0130lk yasaklama y\u00f6ntemlerinde bilgisayar i\u00e7indeki bir iki dosya ve ayar ile yasa\u011f\u0131 a\u015fmak kolayd\u0131. Daha sonra bu y\u00f6ntem i\u015fe yaramay\u0131nca DNS ayarlar\u0131 ile oynayarak yasaklar a\u015f\u0131labildi. Bir s\u00fcre sonra bir\u00e7ok DNS i\u015fe yaramamaya ba\u015flad\u0131. Taray\u0131c\u0131lar\u0131n VPN eklentileri ile yasaklar a\u015f\u0131labiliyordu. Bu y\u00f6ntemde art\u0131k bir\u00e7ok eklentide i\u015fe yaram\u0131yor. S\u0131radaki i\u015flemin VPN hizmeti veren yerlere gelecek olan engel olacakt\u0131r. Bu t\u00fcr bir yasaktan sonra bir\u00e7ok kullan\u0131c\u0131 yasa\u011f\u0131 a\u015famaz hale gelecektir.<\/p>\n Yasaklama y\u00f6nteminde de yasaklama \u015fekli ayn\u0131 yasakl\u0131 site say\u0131s\u0131nda oldu gibi giderek sertle\u015fiyor. Yasaklama durumu daha da ileriye g\u00f6t\u00fcr\u00fclecek olursa \u015fayet geriye tek bir yol kal\u0131yor. O yolda \u00fclkenin uluslar aras\u0131 internet altyap\u0131s\u0131 ile bulu\u015ftu\u011fu noktalara yani \u00fclke internet \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131na g\u00fcvenlik duvar\u0131 kurmak olacakt\u0131r. D\u00fcnyada bu y\u00f6ntemi uygulayan \u00fclkelere \u00f6rnek olarak Kuzey Kore, \u0130ran ve \u00c7in gibi \u00fclkeleri s\u0131ralayabiliriz. Bu \u00fclkelerin d\u00fcnyadaki yerlerini s\u00f6ylememize gerek yok san\u0131r\u0131m.<\/p>\n D\u00fcnyada kullan\u0131lan yasak y\u00f6ntemleri nelerdir?<\/strong><\/p>\n Biraz \u00f6nce bahsetti\u011fimiz gibi d\u00fcnyada \u00e7ok yayg\u0131n bir yasaklama yok. Ahlaki, yasad\u0131\u015f\u0131, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k veya toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeye atacak siteler gibi \u00f6rnekler haricinde bu derecede yo\u011fun bir yasaklama giri\u015fimi bulunmuyor.<\/p>\n En sert ve en yasak\u00e7\u0131 \u00fclkeleri s\u0131ralam\u0131\u015ft\u0131k. Bu \u00fclkeler konumuna gelirsek ad\u0131m\u0131z d\u00fcnyada hi\u00e7 iyi an\u0131lmayacakt\u0131r. Art\u0131 yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m \u00e7ekmeyi teknoloji \u015firketlerini \u00fclkemizde yat\u0131r\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131rman\u0131n i\u015fe yaramas\u0131 muhtemel g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n H\u00fck\u00fcmetimiz yasakl\u0131 sitelere ula\u015f\u0131m\u0131 tamamen kesmek i\u00e7in \u00fclke giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 kontrol etmek amac\u0131yla g\u00fcvenlik duvar\u0131 tarz\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar kullanmamas\u0131n\u0131 umut ediyoruz. Bu yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 kullanan \u00fclkelerin hali ortadad\u0131r.<\/p>\n Bu \u00fclkeler i\u00e7inde \u00c7in\u2019in ayr\u0131 bir yerde tutulmas\u0131 gerekiyor. Nedeni ise d\u00fcnyan\u0131n ikinci b\u00fcy\u00fck ekonomisi olmas\u0131d\u0131r. O kadar b\u00fcy\u00fck ekonomik g\u00fcc\u00fc var ki yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar yasaklara uyacaklar\u0131n\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak kabul edip \u00c7in\u2019e yat\u0131r\u0131m yap\u0131yorlar.<\/p>\n En \u00f6nemli ayr\u0131nt\u0131 ise \u00c7in devleti bir site yasakl\u0131 dedi\u011fi zaman mesela Google olsun bu site. Kendi vatanda\u015flar\u0131na \u015funu demiyor. Ben yasaklad\u0131m ne haliniz varsa g\u00f6r\u00fcn veya kullanmay\u0131n. Bu sitenin vatanda\u015flar\u0131n\u0131n ihtiyac\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcp yerine benzerinin getirilmesini bir \u015fekilde sa\u011fl\u0131yor. Mesela \u00c7in arama motoru Baidu buna \u00f6rnektir. Twitter, Facebook ve Amazon d\u00e2hil d\u00fcnyada olan sitelerin neredeyse tamam\u0131n\u0131n \u00c7in benzerleri var. Birde 1 milyar k\u00fcsur n\u00fcfusu olunca bu \u00c7inli benzer sitelere kullan\u0131c\u0131 bulmak zor olmuyor. Hatta bir\u00e7ok \u00c7inli site kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131nda d\u00fcnyadaki \u00f6rneklerini geride b\u0131rak\u0131yor.<\/p>\n Bizim bir \u00c7in olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Yasaklar ilerletilirse an\u0131laca\u011f\u0131m\u0131z \u00fclkeler Kuzey Kore ve \u0130ran olacakt\u0131r. Bu \u00fclkelerle aram\u0131zda bir kademe kald\u0131. Bu da d\u00fcnyadaki bize bak\u0131\u015f\u0131 olumsuz etkiler.<\/p>\n Yasaklama haricinde ne gibi \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretilebilir?<\/strong><\/p>\n \u00dclkemizin ad\u0131n\u0131 yalan veya uydurma i\u00e7eriklerle k\u00f6t\u00fclemeye \u00e7al\u0131\u015fanlara kar\u015f\u0131 elbette bir \u015feyler yapmam\u0131z gerekiyor. Hi\u00e7bir \u015fey yapmamak olmaz.<\/p>\n \u00d6ncelikle Wikipedia konusunda yasaklama karar\u0131 ilk yap\u0131lmas\u0131 gereken bir ad\u0131m olarak g\u00f6r\u00fclmemelidir.<\/p>\n Nedeni ise yaz\u0131n\u0131n \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Wikipedia sitesinde i\u00e7erikler nas\u0131l \u00fcretiliyor a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131k. Herhangi bir ki\u015finin bir ba\u015fl\u0131k a\u00e7mas\u0131 onu do\u011fru k\u0131lm\u0131yor. Kullan\u0131c\u0131lar s\u00fcrekli eklemeler ve \u00e7\u0131karmalar yaparak en do\u011fru bilgilere ula\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Peki, biz kendi vatanda\u015flar\u0131m\u0131za yasaklarsak ve biz ula\u015famazsak o yaz\u0131lara eklemeleri \u00e7\u0131karmalar\u0131 ve bizi savunmalar\u0131n\u0131 yabanc\u0131lar\u0131n yapmas\u0131n\u0131 bekleyecek halimiz yok san\u0131r\u0131m. H\u00e2lbuki yasak olmasa bir\u00e7ok vatanda\u015f\u0131m\u0131z gerekli i\u00e7eriklerin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirebilecektir. Yaz\u0131n\u0131n tamamen kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ihtimali do\u011facakt\u0131r. Biraz zaman alabilir ama sonunda b\u00fcy\u00fck kitlelerin eklemeleri ile yaz\u0131 kendili\u011finden d\u00fczeltilecektir.<\/p>\n En az\u0131ndan yaz\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 de\u011fi\u015fmese bile yaz\u0131lan i\u00e7eriklerin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlar\u0131yla \u00e7\u00fcr\u00fcten ek maddeler yaz\u0131lara eklenebilir. Bu yasaklarla hakl\u0131ysak bu bize iftira ise kendimizi savunma hakk\u0131m\u0131z\u0131 da kendimiz engelliyoruz.<\/p>\n Biz yasaklad\u0131k demekle olmayacakt\u0131r. T\u00fcm d\u00fcnya g\u00f6r\u00fcyor m\u00fccadele edip i\u00e7eri\u011fin \u00fcst\u00fcne yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fmalarla gidilebilirdi.<\/p>\n \u0130kinci bir ad\u0131m ise \u00fclkemizin d\u00fcnyadaki t\u00fcm \u00fclkelerde b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilikleri veya diplomatik temsilcilikleri var. \u015eayet biz bu konuda hakl\u0131y\u0131z diyorsak elimizde bu iddialar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctecek t\u00fcm resmi belgeler ve deliller ile birlikte ABD mahkemelerinde el\u00e7ili\u011fimiz arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dava a\u00e7abiliriz. Birka\u00e7 y\u0131lda sonu\u00e7 al\u0131nabilir. Hatta ABD mahkemelerinde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anla\u015fma \u00e7ok uygulanan bir y\u00f6ntemdir. Wikipedia kaybedece\u011fini anlarsa hem i\u00e7erikler kald\u0131r\u0131l\u0131r hem de \u00f6z\u00fcr bile yay\u0131nlamak zorunda kalabilirler.<\/p>\n Ayr\u0131ca sonu\u00e7 al\u0131nmasa bile hakl\u0131 oldu\u011fumuz noktalar ABD mahkemelerince kay\u0131tlara ge\u00e7irilmi\u015f olur. Yasak\u00e7\u0131 bir devlet olarak an\u0131lmak yerine hukuki yollar\u0131 kullanan bir devlet olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr\u00fcz. D\u00fcnyadaki alg\u0131m\u0131z olumlu olarak etkilenir.<\/p>\n Bu y\u00f6ntemler d\u0131\u015f\u0131nda devletimizde kendi alanlar\u0131nda uzman binlerce \u00e7al\u0131\u015fan memur bulunuyor. Ba\u015fka y\u00f6ntemlerde bulunabilir. Devletin imk\u00e2nlar\u0131 geni\u015f bu imk\u00e2nlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm alan\u0131nda kullanmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n Yasaklama konusunda \u015fu ana kadar olan geli\u015fmeler nelerdir?<\/strong><\/p>\n 29 Nisan 2017 tarihinde yasak haberi \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Yasa\u011f\u0131n s\u00fcresi alt\u0131nc\u0131 ay\u0131n\u0131 da ge\u00e7ti hala durumda bir de\u011fi\u015fiklik g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n H\u00fck\u00fcmetten yasa\u011f\u0131n kalkmas\u0131 ad\u0131na \u015fu ad\u0131mlar\u0131 at\u0131yoruz veya \u015fu a\u015famaya geldik t\u00fcr\u00fcnde bir a\u00e7\u0131klama duyamad\u0131k.<\/p>\n Ula\u015ft\u0131rma bakan\u0131 Ahmet Arslan 8 May\u0131s 2017 tarihinde yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada Wikipedia sitesine gerekli belgelerin g\u00f6nderildi\u011fi ve i\u00e7erik kald\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Yasak ile ilgili i\u00e7erikler kald\u0131r\u0131l\u0131ncaya kadar yasa\u011f\u0131n devam edece\u011fi hatta ba\u015fka i\u00e7erikler eklenirse yeniden yasak gelebilece\u011fini belirtti.<\/p>\n \u015eu tarihe kadar bir geli\u015fme olmamas\u0131 h\u00fck\u00fcmetin i\u00e7eriklerin kald\u0131r\u0131l\u0131ncaya kadar yasa\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrerek bekleyece\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor. \u00d6zetle bekle g\u00f6r politikas\u0131 denen bir durum ya\u015fan\u0131yor diyebiliriz. Tabi ki kamuoyuna a\u00e7\u0131klanmayan bizim bilemedi\u011fimiz Wikipedia ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler oluyor olabilir.<\/p>\n Ayr\u0131ca ayn\u0131 haberde Wikipedia sitesinin T\u00fcrkiye\u2019de \u015firket veya temsilcilik a\u00e7maya davet edildi\u011fi s\u00f6yleniyor. T\u00fcm \u015firketler gibi \u00fcst\u00fcne d\u00fc\u015fen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri (vergi ve TC kanunlar\u0131na uyma zorunlulu\u011fu vb) yerine getirmesi gerekti\u011fi belirtiliyor.<\/p>\n Wikipedia sitesinin \u00fclkemizde temsilcilik ya da \u015firket a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131yorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc Wikipedia bir vak\u0131f yani ticari ama\u00e7 g\u00fctmeyen bir hay\u0131r kurumu olarak kurulmu\u015ftur. Wikimedia Vakf\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilmektedir. Kuruldu\u011fu ve merkezi bulundu\u011fu ABD h\u00fck\u00fcmetine b\u00fcy\u00fck ihtimal vergi \u00f6demiyordur. Bizdeki dernekler gibi b\u00fcy\u00fck ihtimal bir\u00e7ok vergiden muaft\u0131r.<\/p>\n Zaten sitesinde reklam yay\u0131nlam\u0131yor ve herhangi bir \u00fcr\u00fcn satm\u0131yor. Ayr\u0131ca kullan\u0131c\u0131lar\u0131ndan herhangi bir kullan\u0131m \u00fccreti de talep etmiyor. T\u00fcm gelirini kullan\u0131c\u0131lar\u0131ndan yap\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck ba\u011f\u0131\u015flarla sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n Bundan birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce Wikipedia sitesi kendi sunucu (server) bilgisayarlar\u0131 masraflar\u0131n\u0131 ve bar\u0131nd\u0131rma (hosting) \u00fccretlerini \u00f6zetle kendi masraflar\u0131n\u0131 bile \u00f6deyemeyecek hale gelmi\u015f ve kapanma tehlikesi ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 video mesaj\u0131 ile ba\u011f\u0131\u015f talebinde bulunmu\u015ftu.<\/p>\n Kendi masraf\u0131n\u0131 bile kar\u015f\u0131layamayan bir kurumun bir \u00fclkede \u015firket a\u00e7\u0131p vergi \u00f6demesi zaten Zaten vergi de gelirden bir ticari i\u015ften al\u0131n\u0131r. Site ticari k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctm\u00fcyor. Reklam kabul etmiyor, kullan\u0131m \u00fccreti istemiyor ve herhangi bir \u00fcr\u00fcn sat\u0131\u015f\u0131 yapm\u0131yor. Yani geliri ve k\u00e2r\u0131 yok. Tek geliri kullan\u0131c\u0131lardan gelen ba\u011f\u0131\u015flar o da masraflar\u0131na anca yetiyordur.<\/p>\n Yasa\u011f\u0131n T\u00fcrk internet kullan\u0131c\u0131lar\u0131na ne etkisi oldu?<\/strong><\/p>\n \u0130nsanlar\u0131n herhangi bir \u015feye ihtiya\u00e7lar\u0131 varsa insanlar mutlaka bir \u015fekilde buna ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Hatta baz\u0131 \u015feylerde yasaklar o \u015feye kar\u015f\u0131 ilgiyi artt\u0131rabilir.<\/p>\n Wikipedia bilgiye ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fan insanlar i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck bilgi kaynaklar\u0131ndan birisiydi.<\/p>\n 10 Ekim 2017 tarihinde Wikipedia sitesinin sahibi Wikimedia T\u00fcrkiye Facebook resmi sayfas\u0131ndan Wikipedia T\u00fcrk\u00e7e dilinde a\u00e7\u0131lan ba\u015fl\u0131k say\u0131s\u0131n\u0131n 300 bini ge\u00e7ti\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Yasaklara ra\u011fmen T\u00fcrk kullan\u0131c\u0131lar\u0131n artan bir \u015fekilde bilgi edinmeye devam etti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Wikipedia 299 dilde yay\u0131n yap\u0131yor ve T\u00fcrk\u00e7e bu diller i\u00e7inde 30. s\u0131raya y\u00fckselmi\u015f oldu\u011fu belirtiliyor.<\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere vatanda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n yasa\u011fa ra\u011fmen siteye ula\u015ft\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klan\u0131yor. Wikipedia yasa\u011fa ra\u011fmen siteye gelmeye devam eden kullan\u0131c\u0131lara bakarak neden harekete ge\u00e7sin ki?<\/p>\n Devletimiz i\u00e7in Wikipedia benzeri bir milli ansiklopedi sitesi olu\u015fturmas\u0131 \u00e7ok zor bir i\u015f de\u011fildir. \u00c7ok y\u00fcksek maliyeti de bulunmuyor. \u00dcstelik yaz\u0131l\u0131m alan\u0131nda yeni i\u015f alanlar\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olur. Yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131m\u0131z i\u00e7in kendini geli\u015ftirme ve ilerletme a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydal\u0131 olur.<\/p>\n Ek olarak \u00fcniversitelerin k\u00fct\u00fcphaneleri bulunuyor. Bu k\u00fct\u00fcphanelerde kitaplar haricinde \u00f6\u011frencilerin bitirme, y\u00fcksek lisans, doktora tezleri ve b\u00f6l\u00fcmlerin kendi i\u00e7inde olu\u015fturduklar\u0131 yay\u0131nlar\u0131n bir sitede toplan\u0131p halka a\u00e7\u0131k hale gelmesi sa\u011flanabilir. Art\u0131 devlet k\u00fct\u00fcphaneleri birle\u015ftirilip bir ulusal bilgi bankas\u0131 olu\u015fturulabilir. Ya da tek bir ulusal k\u00fct\u00fcphane ya da ansiklopedi sitesi kurulup \u00fcniversiteler devlet birimleri d\u00e2hil t\u00fcm bilgiler kamuya a\u00e7\u0131k hale getirilebilinir. Bu y\u00f6nde milli bir se\u00e7enek olu\u015fturmak bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu olabilir.<\/p>\n \u015eu anda yasaklamalar\u0131n boyutu ne durumda?<\/strong><\/p>\n Resmi olarak a\u00e7\u0131klanmasa da son bir iki y\u0131ld\u0131r yasakl\u0131 site say\u0131s\u0131 100 binin \u00fczerinde bulunuyor. Bu kadar \u00e7ok say\u0131da yasakl\u0131 site d\u00fcnyada bize kar\u015f\u0131 bak\u0131\u015f\u0131 \u00e7ok olumsuz etkiliyor.<\/p>\n Ayr\u0131ca ge\u00e7mi\u015f zamanlarda Facebook, Twitter ve Youtube gibi sitelerde yasakland\u0131. D\u00fcnyan\u0131n bize kar\u015f\u0131 nas\u0131l bakt\u0131\u011f\u0131 vs gibi t\u00fcm her \u015feyi umursamasak bile bu t\u00fcr yasaklar en b\u00fcy\u00fck zarar\u0131 T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n g\u00f6rmesine sebep oluyor. \u00dcstelikte internet \u00fccretini \u00f6dedi\u011fi halde kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda hizmeti tam olarak alamam\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n Yasakl\u0131 siteler i\u00e7inden birisini \u00f6rnek verelim. Pastebin \u015fu an i\u00e7in hala yasakl\u0131 durumdad\u0131r. Bu site b\u00fcy\u00fck oranda yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 yaz\u0131l\u0131m ve tasar\u0131m kodlar\u0131n\u0131 birbirleriyle payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir sitedir.<\/p>\n \u00dclke olarak yaz\u0131l\u0131m alan\u0131nda d\u00fcnyaya y\u00fczlerce milyar dolar yaz\u0131l\u0131m yap\u0131p sataca\u011f\u0131z diyoruz di\u011fer yandan bu siteyi yasakl\u0131yoruz. Ayn\u0131 i\u015flemi yapan siteler var. Fakat bu site ya benzer sitelere \u00fcye olup yurtd\u0131\u015f\u0131yla yaz\u0131l\u0131m i\u015fi yapan ve yaz\u0131l\u0131m satan \u00fclkeye dolar kazand\u0131ran bir\u00e7ok yaz\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n i\u015fi engellenmi\u015f oldu.<\/p>\n Yasaklar tamamen kald\u0131r\u0131lmal\u0131 m\u0131?<\/strong><\/p>\n \u00d6ncelikle yasaks\u0131z hi\u00e7bir \u00fclke yok. \u0130lla ki her \u00fclkede kanun d\u0131\u015f\u0131 faaliyet y\u00fcz\u00fcnden siteler yasaklan\u0131yordur. D\u00fcnyada s\u0131n\u0131rs\u0131z \u00f6zg\u00fcrl\u00fck diye bir \u015fey yoktur. \u015e\u00f6yle bir \u201cBir ki\u015finin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ba\u015fkas\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yerde biter\u201d s\u00f6z vard\u0131r.<\/p>\n Elbette ki devlet T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n iyili\u011fi ve bizim \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131z i\u00e7in uluslararas\u0131 alanda hakk\u0131n\u0131 sonuna kadar arayacakt\u0131r.<\/p>\n Konulan yasaklar tamamen hakl\u0131 da olabilir. Fakat bir yan etki olarak T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n bilgiye eri\u015fimi engellenmi\u015f oluyor. Devletlerin hem haklar\u0131n\u0131 aramas\u0131 hem de bu hak aray\u0131\u015f\u0131 sonucunda kendi halk\u0131 \u00fczerinde olumsuz bir etkisi varsa onu da engellemeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekmektedir. Sonu\u00e7ta devlet bizler i\u00e7in vard\u0131r.<\/p>\n Sadece yasaklad\u0131m gerisine kar\u0131\u015fmam denilmemeli. Bunu diyen \u00fclkelerin (\u0130ran, Kuzey Kore) durumu ortadad\u0131r. Bunu demeyip \u00fclke i\u00e7inde benzer siteleri olu\u015fturan (\u00c7in gibi) \u00fclkelerinde durumu ortadad\u0131r.<\/p>\n En basit \u00f6rnek yaz\u0131da bahsetti\u011fimiz kongrede 1-2 saat konu\u015fmac\u0131 olarak bile \u00fclkeye getiremedi\u011fimiz yaz\u0131l\u0131mda d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc isimler oldu. 2 saat konu\u015fmak i\u00e7in getiremedi\u011fimiz bu insanlar\u0131n sahip oldu\u011fu teknoloji veya yaz\u0131l\u0131m firmalar\u0131n\u0131 \u00fclkemizde yat\u0131r\u0131m yapmaya nas\u0131l ikna edece\u011fiz.<\/p>\n Bilgi edinme konusunda s\u0131k\u0131nt\u0131lar oldu\u011fu d\u00fcnyada duyulduk\u00e7a \u00fclkemizde okumaya yabanc\u0131 \u00f6\u011frenci gelir mi? Ya da \u00fcniversitelerimizde ders vermek i\u00e7in \u00e7ok iyi akademisyenler gelmek ister mi? Gelen elbette olur fakat kalite d\u00fc\u015fmez mi? Ya da yabanc\u0131 yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 \u00fclkemizde \u00e7al\u0131\u015fmaya ikna edebilir miyiz? Bu konudaki sorular\u0131 \u00e7ok daha fazla s\u0131ralayabiliriz.<\/p>\n H\u00fck\u00fcmetimiz y\u00fczlerce milyar dolarl\u0131k yaz\u0131l\u0131m ihracat\u0131 yapaca\u011f\u0131z ve ileri y\u00fcksek teknoloji \u00fcretece\u011fiz diye hedefler a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Bunun i\u00e7in bu i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fan insanlar\u0131m\u0131z\u0131 e\u011fitmemiz gerekiyor. Bu insanlar\u0131m\u0131z kendisini nas\u0131l geli\u015ftirecek? \u00d6rnek verecek olursak \u015fu an i\u00e7in yasakl\u0131 de\u011fil ama zaman\u0131nda yasakland\u0131. Youtube sitesinde yaz\u0131l\u0131m dersi izlemek istedi\u011finde yasakla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsa halk\u0131m\u0131z k\u00f6t\u00fc etkilenmi\u015f olmayacak m\u0131? Yaz\u0131l\u0131m\u0131 yapt\u0131 kodlar\u0131n\u0131 payla\u015facak ya da bilen birisine g\u00f6ndermek i\u00e7in Pastebin sitesine girdi yasaksa ne yapabilecek? Ya da yaz\u0131l\u0131m hakk\u0131nda veya herhangi bir konuda bilgi edinmek isteyecek Wikipedia yasaksa ne olacak?<\/p>\n Bu t\u00fcr sitelerin illa ki ayn\u0131 i\u00e7eri\u011fi bar\u0131nd\u0131ran benzerleri bulunuyor. Fakat Youtube veya Wikipedia gibi sitelerin ya benzerleri yok varsa da \u00e7ok zay\u0131f bir i\u015fe yaram\u0131yor. Art\u0131 yasakl\u0131 site say\u0131s\u0131 bu art\u0131\u015fla devam ederse bilgi kaynaklar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu yasaklan\u0131rsa toplum olarak k\u00f6t\u00fc etkilenmemiz kesin gibi bir \u015fey olacak.<\/p>\n Yasaklardan en az etkilenmek i\u00e7in ne yap\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n Yaz\u0131n\u0131n \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmlerinde de bahsedildi\u011fi gibi her \u00fclkede yasak vard\u0131r. \u00dclkelerin kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumas\u0131 zorunludur. Fakat bu yasaklamalar internet \u00fccretini \u00f6deyen kullan\u0131c\u0131lar\u0131nda haklar\u0131na engel te\u015fkil etmektedir. Art\u0131 \u00fclke insan\u0131n kendisini geli\u015ftirecek kaynaklardan mahrum kalmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r.<\/p>\n Devletimiz yasaklar konusunda en yetkili mercidir. Fakat bizimde zarar g\u00f6rmememiz i\u00e7in ya da en az zararla atlatmam\u0131z i\u00e7in mutlaka tedbir almas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n \u00d6zellikle \u00fclkenin gelece\u011fi ad\u0131na \u00e7ok \u00f6nemli olan bilgi sa\u011flayan yabanc\u0131 kaynaklar yasaklanacaksa mutlaka yerli \u00f6rnekleri kurulmal\u0131d\u0131r. Hem halk\u0131m\u0131z bilgiden mahrum kalmam\u0131\u015f olur hem de yerli \u00f6rnekleri olu\u015fturan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131m\u0131z kendilerini geli\u015ftirmi\u015f olur. Bilgisayar ve yaz\u0131l\u0131m alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan say\u0131m\u0131z artm\u0131\u015f olur.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00e7a\u011f\u0131 bilgi \u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. Bilgiye eri\u015fmek art\u0131k zorunlu bir ihtiya\u00e7 halini ald\u0131. \u0130nsanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 g\u00f6zetilmeden ben yasaklad\u0131m ba\u015fka da bir \u015fey yapmam tarz\u0131 bir yakla\u015f\u0131m benimsenirse ve yerli benzerleri \u00fcretilmezse insanlar bir \u015fekilde bilgiye ula\u015fman\u0131n yolunu bulurlar. Bu seferde cezaland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z site zaten bana kullan\u0131c\u0131lar bir \u015fekilde ula\u015f\u0131yor diye ad\u0131m atmaya yana\u015fmazlar. Yasa\u011f\u0131n\u0131z ve yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fcz ya \u00e7ok azal\u0131r ya da etkisiz kal\u0131r. Sonu\u00e7ta da tek zarar g\u00f6ren bilgiye ula\u015famayan T\u00fcrk halk\u0131 olur.<\/p>\n Notlar:<\/strong><\/p>\n Ula\u015ft\u0131rma bakan\u0131 Ahmet Arslan\u2019\u0131n 8 May\u0131s 2017 tarihinde yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klaman\u0131n haberleri<\/strong><\/p>\n http:\/\/www.haberturk.com\/ekonomi\/is-yasam\/haber\/1487724-bakan-ahmet-arslandan-wikipedia-aciklamasi<\/a><\/p>\n http:\/\/www.bloomberght.com\/haberler\/haber\/2010948-bakan-ahmet-arslandan-wikipedia-aciklamasi<\/a><\/p>\n Wikimedia T\u00fcrkiye Facebook sayfas\u0131nda a\u00e7\u0131klanan 300 bin maddeye ula\u015ft\u0131 duyurusu<\/strong><\/p>\n https:\/\/www.facebook.com\/notes\/wikimedia-t\u00fcrkiye\/t\u00fcrk\u00e7e-vikipedideki-madde-say\u0131s\u0131-300000e-ula\u015ft\u0131\/489402584776744\/?__tn__=H-R<\/a><\/p>\n Pastebin sitesi<\/strong><\/p>\n https:\/\/www.pastebin.com<\/a><\/p>\n Site hakk\u0131ndaki yasakla ilgili BTK yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klama<\/p>\n \u201c The protection measure has been taken for this website (pastebin.com) according to decision nr. 2012\/27976 dated 08\/03\/2012 of “Ankara CBS” has been implemented by the Information and Communication Technologies Authority. Wikimedia blog sayfas\u0131nda 02 Kas\u0131m 2017 tarihinde yasa\u011f\u0131n 6 ay\u0131n\u0131n dolmas\u0131yla ilgili yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131<\/strong><\/p>\n https:\/\/blog.wikimedia.org\/tr\/2017\/11\/02\/turkiyeden-vikipediye-erisim-engeli-halen-devam-ediyor\/<\/a><\/p>\n Engelli web sitesinin web archive sitesindeki kay\u0131tlardan gerekli yasakl\u0131 say\u0131 sitesi rakamlar\u0131na ula\u015fabilirsiniz.<\/strong><\/p>\n
\nimk\u00e2ns\u0131za yak\u0131n bir \u015feydir.<\/p>\n
\nBu internet sitesi (pastebin.com) hakk\u0131nda; Ankara CBS taraf\u0131ndan verilen 08\/03\/2012 tarih ve 2012\/27976 say\u0131l\u0131 karara istinaden Bilgi Teknolojileri ve \u0130leti\u015fim Kurumu taraf\u0131ndan koruma tedbiri uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n
\n\u201c<\/p>\n